Literatura i provera
Kako su proverene činjenice
Svih 365 lekcija prošlo je proveru činjenica krajem septembra 2026, a sporna mesta početkom oktobra i drugu, u nezavisnim izvorima. Ovde piše kako je to urađeno, gde su granice te provere i na koja se dela i izvore oslanjala — po epohama.
Kako je tekst proveren
Tekstove lekcija pripremio je AI model na osnovu domaće i međunarodne istoriografije, a autor sajta ih uređuje. Krajem septembra 2026. svih 365 lekcija prošlo je istorijsku proveru: za svaku proverljivu tvrdnju — datum, ime, mesto, broj, citat — traženi su izvori; nađene greške su ispravljene, a nesigurna mesta uglavnom ograđena. Gde se istoričari ne slažu, lekcija to i kaže.
Početkom oktobra 2026. usledila je druga provera: 154 mesta za koja je u prvom prolazu nađen samo enciklopedijski pregled (Wikipedia) ponovo su proverena u najmanje dva nezavisna izvora. Potvrđeno je 138, tri su ispravljena, a preostalih 13 dodatno je istraženo i rešeno — ispravkom, blažom formulacijom, brisanjem ili potvrdom. Lekcija je menjana samo kada se dva izvora slažu protiv teksta. U oktobru 2026. tekst je prošao i jezičku lekturu.
Šta „provereno” znači, a šta ne
Obe provere urađene su uz pomoć AI modela koji je tražio i čitao izvore. To nije recenzija istoričara: nijedna lekcija još nema imenovanog recenzenta. Provera hvata pogrešne datume, imena, brojeve i pripisane citate; ne jemči da je svaka rečenica tačna i ne ocenjuje izbor tema ni ton. Deo potvrda počiva na slabijim izvorima — novinskim i popularnim sajtovima koji se međusobno slažu — a neka osnovna dela, poput „Istorije srpskog naroda” Srpske književne zadruge i „Leksikona srpskog srednjeg veka”, nisu bila dostupna u obliku koji se može pretraživati.
Spiskovi ispod nisu bibliografija po kojoj su lekcije pisane, već dela i izvori na koje se provera za svaku epohu najviše oslanjala. Ako primetiš grešku, javi — svaka prijava se proverava, a ispravka ulazi u lekciju čim se potvrdi.
Adresa za prijavu greške je na stranici O aplikaciji.
IDani 1–45praistorija – 9. vek
Praistorija, antika i doseljavanje Slovena
Na šta se provera oslanjala
- Antički pisci u prevodu — Polibije, Livije, Velej Paterkul, Svetonije, Dion Kasije, Prokopije (izdanja LacusCurtius i Perseus)
- Konstantin Porfirogenit, De administrando imperio
- Dušan Borić i saradnici, radiokarbonsko (AMS) datovanje Lepenskog Vira — Scientific Reports, 2018
- Arheološki institut, Beograd, prikazi lokaliteta — Singidunum, Felix Romuliana, Kale-Krševica
- J. B. Bury, History of the Later Roman Empire
- Vladimir Ćorović, Istorija srpskog naroda — 1941; za doseljavanje Slovena i prve srpske vladare
Srpski akademski izvori za praistoriju i antiku slabo su dostupni u pretrazi, pa je nekoliko mesta ostalo ograđeno umesto potvrđeno.
IIDani 46–1051166–1371.
Nemanjićka Srbija
Na šta se provera oslanjala
- Vladimir Ćorović, Istorija srpskog naroda — 1941; ceo tekst, citiran po stranama
- Srpska enciklopedija — Matica srpska i SANU
- Konstantin Porfirogenit, De administrando imperio
- Danilovi nastavljači — prevod, Projekat Rastko
- Jovan Deretić, Istorija srpske književnosti
- S. Vujić, Istorija srpskog rudarstva
- D. Lazarević, „Teritorija kralja Dragutina” — Glasnik Istorijskog arhiva Valjevo 25
- Desanka Kovačević-Kojić, rad u časopisu Balcanica — XLV, 2014
IIIDani 106–1501371–1459.
Posle Nemanjića: knez Lazar i Despotovina
Na šta se provera oslanjala
- Vladimir Ćorović, Istorija srpskog naroda — 1941; ceo tekst, citiran po stranama
- Srpska enciklopedija — Matica srpska i SANU; „Brankovići”, „Đurađ Branković”
- Leksikon CANU — Ž. Andrijašević, „Crna Gora u vrijeme Balšića”
Za Smederevsku tvrđavu i predanja o Milošu Obiliću i Marku Kraljeviću dostupni izvori bili su turistički, novinski i školski — slabiji, ali međusobno nezavisni i saglasni.
IVDani 151–195kraj 15. veka – 1804.
Pod osmanskom i habzburškom vlašću
Na šta se provera oslanjala
- Vladimir Ćorović, Istorija srpskog naroda — 1941; ceo tekst, citiran po stranama
- Srpska enciklopedija — Matica srpska i SANU
- TDV İslâm Ansiklopedisi — Türkiye Diyanet Vakfı
- Pravoslavnaja enciklopedija
- Predrag Puzović, „Karlovačka mitropolija”
- Dositej Obradović, Život i priključenija
VDani 196–2301804–1839.
Srpska revolucija
Na šta se provera oslanjala
- Vladimir Ćorović, Istorija srpskog naroda — 1941; ceo tekst, citiran po stranama
- Vladimir Ćorović, Istorija Jugoslavije — Vikizvornik
- Srpska enciklopedija — Matica srpska i SANU
- Radomir J. Popović, „Bukureški mir, knez Miloš i autonomija Srbije” — Istorijski institut, 2016
- Danko Leovac, „Empire in the Turmoil — The Ottoman Empire and the Balkans (1828–1833)” — Türk Tarih Kurumu
- Ministarstvo odbrane Republike Srbije — prikazi bitaka
VIDani 231–2801839–1912.
Kneževina i Kraljevina Srbija
Na šta se provera oslanjala
- Vladimir Ćorović, Istorija srpskog naroda — 1941; ceo tekst, citiran po stranama
- Srpska enciklopedija — Matica srpska i SANU
- S. G. Marković, rad u časopisu Balcanica — LI
- Andrija Radenić, Spoljna politika Srbije u kontroverznoj istoriografiji
- Ustav Kraljevine Srbije iz 1888. — izvorni tekst
- Politika — novinski članci o istoriji
Delo Slobodana Jovanovića i „Istorija srpskog naroda” (SKZ) za ovaj period nisu bili dostupni u obliku koji se može pretraživati.
VIIDani 281–3401912–1990.
Balkanski ratovi, svetski ratovi i Jugoslavija
Na šta se provera oslanjala
- Andrej Mitrović, Srbija u Prvom svetskom ratu
- Branko Petranović, Istorija Jugoslavije 1918–1988
- Jozo Tomasevich, The Chetniks; War and Revolution in Yugoslavia: Occupation and Collaboration
- Bogoljub Kočović i Vladimir Žerjavić, proračuni ljudskih gubitaka u Drugom svetskom ratu
- Memorijalni muzej holokausta SAD (USHMM) i JUSP Jasenovac — za žrtve logora
- Miroslav Svirčević, „The New Territories of Serbia after the Balkan Wars of 1912–1913” — Balcanica XLIV, 2013
- Ministarstvo odbrane Republike Srbije — prikazi bitaka 1914.
Brojevi žrtava nigde nisu svedeni na jedan broj bez institucionalnog izvora; gde se procene razilaze, lekcija daje raspon i kaže čiji je.
VIIIDani 341–3651990 – danas
Kraj 20. veka i savremena Srbija
Na šta se provera oslanjala
- Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) — presude i optužnice
- Human Rights Watch — izveštaji
- Fond za humanitarno pravo — evidencije ljudskih gubitaka
- UNHCR i Komesarijat za izbeglice — popis izbeglica 1996.
- Komisija eksperata UN — izveštaj S/1994/674
- Republički zavod za statistiku — popis 1991.
Brojevi žrtava menjani su samo na osnovu institucionalnog izvora — presuda MKSJ, izveštaja HRW, FHP i UNHCR.